
آخال کاغذ یکی از مهمترین مواد اولیه در زنجیره تولید کاغذ و مقوای بستهبندی به شمار میرود. بخش قابل توجهی از تولید کاغذهای صنعتی کشور، به ویژه در حوزه کارتن و مقوا، وابسته به تامین مستمر الیاف بازیافتی است. به همین دلیل، بررسی وضعیت واردات آخال کاغذ میتواند تصویری دقیق از شرایط تامین مواد اولیه، سطح فعالیت واحدهای تولیدی و جهتگیری بازار ارائه دهد.
در سالهای اخیر، نقش آخال در تولید کاغذهای بستهبندی پررنگتر شده و وابستگی برخی واحدها به واردات این ماده اولیه افزایش یافته است. تغییرات ماهیانه حجم واردات، ترکیب کشورهای صادر کننده و اختلاف قیمت میان مبادی مختلف، از جمله شاخصهایی هستند که میتوانند وضعیت بازار را به صورت مستند نشان دهند.
در این گزارش، ابتدا آمار واردات ماهیانه آخال کاغذ در ده ماهه نخست سال ۱۴۰۴ ارائه میشود و سپس سهم کشورهای صادرکننده و قیمت هر تن آخال کاغذ تحویل گمرکات ایران مورد بررسی قرار میگیرد.
بررسی توزیع ماهیانه واردات آخال کاغذ، یکی از شاخصهای مهم برای ارزیابی پایداری تامین مواد اولیه در صنعت کاغذ و مقوا محسوب میشود. تحلیل این دادهها نشان میدهد که جریان ورود آخال در طول سال چگونه توزیع شده، در چه مقاطعی افزایش یا کاهش داشته و چه زمانهایی بیشترین حجم واردات ثبت شده است. در این بخش، آمار رسمی واردات ماهیانه آخال کاغذ در دهماهه نخست سال ۱۴۰۴ ارائه میشود و در ادامه، روند تغییرات و نوسانات ثبتشده در طول این دوره مورد تحلیل قرار میگیرد.
[wpdatatable id=67]
بررسی ارقام ماهیانه نشان میدهد واردات آخال کاغذ در ده ماهه نخست سال ۱۴۰۴ از الگوی یکنواختی تبعیت نکرده و طی این دوره با افزایش و کاهشهای مقطعی همراه بوده است. دامنه این نوسانات به گونهای است که فاصله قابل توجهی میان کمترین و بیشترین میزان واردات ثبت شده مشاهده میشود.
فروردین تا خرداد؛ آغاز سال با نوسان
سال ۱۴۰۴ با ثبت ۱۲ هزار و ۱۵۳ تن واردات در فروردین آغاز شد. با این حال، در اردیبهشت ماه حجم واردات به ۴ هزار و ۳۴۵ تن کاهش یافت که پایینترین رقم در کل دوره ده ماهه محسوب میشود. پس از این افت، در خرداد ماه روند واردات تا حدودی بهبود یافته و به ۹ هزار و ۷۱۰ تن رسید.
تیر و مرداد؛ افزایش محسوس حجم واردات
از تیرماه روند واردات وارد مرحله افزایشی شد. در این ماه ۱۹ هزار و ۸۲۴ تن آخال کاغذ وارد کشور شد و این روند در مرداد ماه با ثبت ۲۴ هزار و ۸۲۷ تن ادامه یافت. مرداد، تا پیش از دی ماه، یکی از بالاترین سطوح واردات در سال جاری را به خود اختصاص داده است.
شهریور و مهر؛ تداوم واردات در سطح بالا
در شهریور ماه میزان واردات به ۱۷ هزار و ۱۳۷ تن رسید که نسبت به مرداد کاهش نشان میدهد، اما همچنان در سطح قابل توجهی قرار دارد. در مهر ماه مجددا افزایش ثبت شد و حجم واردات به ۲۳ هزار و ۹۶۴ تن رسید که بیانگر استمرار تامین آخال در مقیاس بالا است.
آبان؛ کاهش مقطعی
در آبان ماه واردات به ۹ هزار و ۶۵۰ تن کاهش یافت. این رقم نسبت به مهر ماه افت محسوسی را نشان میدهد و یکی از دورههای کاهش در نیمه دوم سال محسوب میشود.
آذر و دی؛ ثبت بیشترین حجم واردات
در آذر ماه میزان واردات بار دیگر افزایش یافت و به ۲۳ هزار و ۳۱ تن رسید. این روند در دی ماه نیز ادامه پیدا کرد و با ثبت ۲۷ هزار و ۱۱۶ تن، بالاترین میزان واردات آخال کاغذ در ده ماهه نخست سال ۱۴۰۴ رقم خورد.
جمعبندی ده ماهه
در مجموع، طی ده ماهه نخست سال ۱۴۰۴، ۱۷۲ هزار و ۲۵۷ تن آخال کاغذ وارد کشور شده است؛ رقمی که نشان دهنده استمرار جریان تامین این ماده اولیه در طول سال است، هر چند توزیع آن در ماههای مختلف با نوسان همراه بوده است.

ترکیب کشورهای صادرکننده آخال کاغذ میتواند نشاندهنده جهتگیری بازار تامین مواد اولیه و تمرکز واردات بر مبادی مشخص باشد. بررسی مبدا واردات در ده ماهه نخست سال ۱۴۰۴ نشان میدهد بخش عمده آخال کاغذ وارداتی از چند کشور محدود تامین شده و سهم سایر مبادی بسیار ناچیز است. در ادامه، آمار رسمی حجم واردات براساس کشور صادرکننده ارائه میشود.
[wpdatatable id=68]
بررسی حجم واردات آخال کاغذ براساس کشور مبدا نشان میدهد دو کشور امارات متحده عربی و هنگ کنگ نقش اصلی در تامین این ماده اولیه داشتهاند. مجموع واردات از این دو مبدا به بیش از ۱۲۷ هزار تن میرسد که بخش عمده کل واردات ده ماهه را تشکیل میدهد.
امارات متحده عربی با ۶۴ هزار و ۳۲۲ تن، بیشترین سهم واردات آخال کاغذ به ایران در سال ۱۴۰۴ را به خود اختصاص داده است. فاصله این کشور با هنگ کنگ بسیار اندک است؛ طوریکه هنگ کنگ با ۶۳ هزار و ۸۲ تن در جایگاه دوم قرار دارد.
عراق با ۴۴ هزار و ۵۹۸ تن در رتبه سوم تامینکنندگان آخال کاغذ قرار میگیرد. اگرچه حجم واردات از عراق نسبت به دو کشور نخست کمتر است، اما همچنان سهم قابل توجهی از کل واردات را شامل میشود.
در مقابل، سهم سایر کشورها تنها ۲۵۳ تن بوده که کمتر از یک درصد مجموع واردات ده ماهه را تشکیل میدهد. این موضوع نشان میدهد تمرکز واردات آخال کاغذ در سال ۱۴۰۴ عمدتا بر سه مبدا اصلی بوده است.
بطور کلی، ساختار واردات آخال کاغذ در این دوره حاکی از وابستگی قابل توجه به چند کشور مشخص و سهم بسیار محدود سایر مبادی است؛ موضوعی که در تحلیل بازار تامین مواد اولیه صنعت کاغذ و مقوا اهمیت دارد.

یکی از شاخصهای مهم در تحلیل واردات آخال کاغذ، مقایسه قیمت هر تن براساس کشور مبدا است. اختلاف قیمت میان کشورهای صادرکننده میتواند بر میانگین هزینه تامین مواد اولیه در صنعت کاغذ و مقوا اثرگذار باشد. در ده ماهه نخست سال ۱۴۰۴، قیمت آخال کاغذ تحویل گمرکات ایران بسته به کشور صادرکننده متفاوت بوده است که در جدول زیر ارائه میشود.
[wpdatatable id=69]
بررسی قیمت آخال کاغذ وارداتی در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد بیشترین قیمت هر تن مربوط به امارات متحده عربی با ۲۵۸ دلار است. عراق با ۲۴۹ دلار در رتبه دوم قرار دارد و اختلاف آن با امارات ۹ دلار به ازای هر تن است.
در مقابل، هنگ کنگ با قیمت ۲۰۶ دلار کمترین نرخ را در میان سه مبدا اصلی ثبت کرده است. اختلاف قیمت میان هنگ کنگ و امارات متحده عربی ۵۲ دلار به ازای هر تن است که فاصله قابل توجهی محسوب میشود.
این اختلاف قیمتی در حالی ثبت شده که از نظر حجمی، واردات از امارات متحده عربی و هنگ کنگ تقریبا در یک سطح قرار داشته است. بنابراین، مقایسه قیمت آخال کاغذ براساس کشور صادرکننده نشان میدهد میانگین هزینه تامین این ماده اولیه بسته به مبدا واردات تفاوت محسوسی دارد؛ موضوعی که در برآورد هزینه تمام شده تولید کاغذهای بستهبندی اهمیت پیدا میکند.

بخش قابل توجهی از آخال کاغذ وارداتی در زنجیره تولید کاغذهای بستهبندی مصرف میشود. الیاف بازیافتی حاصل از آخال، پس از فرآیند خمیرسازی و آمادهسازی، به مواد اولیه اصلی تولید انواع کاغذ و مقوای مورد استفاده در صنعت کارتنسازی تبدیل میشود. در میان این محصولات، تست لاینر، فلوتینگ و لاینر جایگاه ویژهای دارند؛ چرا که هر سه، اجزای اصلی ساختار ورق کارتن را تشکیل میدهند.
تست لاینر یکی از پرکاربردترین کاغذهای بستهبندی است که عمدتا از الیاف بازیافتی تولید میشود. این کاغذ معمولا به عنوان لایه رویی یا زیرین ورق کارتن به کار میرود و وظیفه آن ایجاد سطحی مناسب برای چاپ و در عین حال تامین بخشی از استحکام جعبه است. کیفیت الیاف آخال مورد استفاده در تولید تست لاینر، تاثیر مستقیمی بر مقاومت کششی و فشاری این محصول دارد.
فلوتینگ کاغذی است که پس از عبور از دستگاههای کنگرهساز، به شکل موجدار درمیآید و در لایه میانی کارتن قرار میگیرد. این بخش موجدار نقش اساسی در تحمل فشار عمودی و مقاومت کارتن در برابر ضربه دارد. بخش عمده فلوتینگ تولیدی در کشور از آخال کاغذ تهیه میشود، زیرا الیاف بازیافتی قابلیت مناسبی برای ایجاد ساختار حجیم و مقاوم در این لایه دارند.
لاینر به لایه صاف، بیرونی و یا درونی کارتن گفته میشود که علاوه بر استحکام، ظاهر نهایی بستهبندی را نیز شکل میدهد. این کاغذ میتواند بطور کامل از الیاف بازیافتی یا بصورت ترکیبی از الیاف بازیافتی و بکر تولید شود. در تولید لاینرهای مبتنی بر آخال، کنترل کیفیت خمیر و یکنواختی الیاف اهمیت بالایی دارد تا سطحی مناسب برای چاپ و مقاومت کافی در برابر پارگی فراهم شود.
در مجموع، آخال کاغذ یکی از پایههای اصلی تولید کاغذهای بستهبندی محسوب میشود و حجم واردات آن بطور مستقیم با ظرفیت تولید تستلاینر، فلوتینگ و لاینر ارتباط دارد. تامین پایدار این ماده اولیه، نقش تعیینکنندهای در استمرار تولید ورق و کارتن در صنعت بستهبندی کشور ایفا میکند.
منبع آمار: صنایع سلولزی ایران