تسهیلات ویژه گمرکی برای تسریع ترخیص کالاهای اساسی در شرایط جنگی
طبق دستور وزیر اقتصاد، گمرک ایران با اجرای مجموعهای از تسهیلات ویژه و فعالیت شبانهروزی تلاش کرده است در شرایط جنگی روند ترخیص کالاهای اساسی دارو و تجهیزات حیاتی را تسریع نماید.
در شرایط جنگی یکی از مهمترین دغدغهدولتها حفظ جریان پایدار تأمین کالاهای اساسی و جلوگیری از اختلال در زنجیره تأمین است تجربه بسیاری از کشورها نشان میدهد که در چنین شرایطی کوچکترین اختلال در فرآیند واردات ترخیص یا توزیع کالا میتواند پیامدهای گستردهای در زندگی روزمره مردم و فعالیتهای تولیدی به همراه داشته باشد از این رو دستگاههای اقتصادی و اجرایی ناچارند با اتخاذ تصمیمهای فوری و در برخی مواقع خارج از رویههای عادی تلاش کنند مسیر ورود کالاهای ضروری را تسهیل نمایند.
در ایران هم با آغاز درگیریها و تشدید شرایط جنگی اهمیت مدیریت گمرکات کشور بیش از گذشته برجسته شده است گمرک به عنوان یکی از مهمترین گلوگاههای ورود و خروج کالا نقشی تعیین کننده در حفظ جریان تجارت خارجی دارد هرگونه کندی در انجام تشریفات گمرکی میتواند باعث انباشت کالا در بنادر و مرزها افزایش هزینههای حمل و نقل و در نهایت کمبود کالا در بازار شود به همین دلیل سیاستگذاران اقتصادی در چنین شرایطی تلاش میکنند با حذف بعضی فرآیندهای زمانبر ایجاد تسهیلات ویژه و افزایش ظرفیت عملیاتی گمرکات سرعت ترخیص کالاها را افزایش دهند.
وزارت اقتصاد در شرایط جنگی این موضوع را مورد توجه ویژه قرار داده است و به همین دلیل با دستور وزیر اقتصاد اهمیت دوچندان پیدا کرده است چون علاوه بر کالاهای اساسی نظیر مواد غذایی دارو و تجهیزات پزشکی هم باید بدون وقفه وارد کشور شوند تاخیر در ترخیص این اقلام میتواند مستقیما سلامت و امنیت مردم را تحت تأثیر قرار دهد ضمنا صنایع داخلی که برای ادامه فعالیت به مواد اولیه وارداتی وابسته هستند در صورت توقف یا کندی واردات با کاهش تولید مواجه میشوند که این مسئله میتواند بر اشتغال و ثبات اقتصادی اثر بگذارد.
از این رو بسیاری از کشورها در زمان بحران یا جنگ مجموعهای از دستورالعملهای اضطراری را جهت تسهیل تجارت خارجی تدوین میکنند این دستورالعملها معمولا شامل کاهش تشریفات اداری ایجاد اولویت برای کالاهای حیاتی تمدید خودکار مجوزها پذیرش اسناد جایگزین در صورت اختلال سامانهها و ضمنا افزایش ساعات کاری گمرکات است هدف اصلی این اقدامات آن است که حتی در شرایط بحرانی نیز زنجیره تأمین کالاهای ضروری دچار وقفه نشود.
در ایران نیز وزارت اقتصاد و گمرک جمهوری اسلامی ایران با توجه به شرایط خاص کشور مجموعهای از سیاستها و تسهیلات ویژه را به منظور مدیریت امور گمرکی در دوران جنگی تدوین کردهاند این اقدامات در کنار افزایش ظرفیت عملیاتی گمرکات با هدف تسریع در ترخیص کالاهای مورد نیاز مردم و تولیدکنندگان اجرا شده است از فعالیت شبانهروزی گمرکات گرفته تا صدور مجوزهای ویژه برای ترخیص دارو تجهیزات پزشکی و کالاهای اساسی همگی بخشی از این سیاستها به شمار میروند.
همزمان با اجرای این سیاستها گمرک ایران نیز با انتشار اطلاعیههایی مجموعهای از تسهیلات قانونی و اجرایی را برای فعالان اقتصادی اعلام کرده است این تسهیلات شامل تغییر بعضی رویههای اداری امکان ترخیص سریعتر کالاها و همچنین تسهیل در فرآیندهای ترانزیت و صادرات است اقداماتی که به گفته مسئولان با هدف جلوگیری از ایجاد گلوگاه در مسیر تأمین کالاهای مورد نیاز کشور طراحی شدهاند.
فعالیت شبانهروزی گمرکات برای تسریع ترخیص کالا
در چارچوب سیاستهای جدید گمرکی یکی از مهمترین اقدامات انجام شده افزایش ساعات فعالیت گمرکات و حرکت به سمت ترخیص شبانهروزی کالاها بوده است. اقدامی که به گفته کارشناسان میتواند نقش مهمی در کاهش زمان انتظار کالاها در مرزها و بنادر داشته باشد.
افشین مروت کارشناس اقتصادی در این خصوص گفت: سه شیفته شدن گمرکات کشور و ترخیص بیست و چهار ساعته کالاها یکی از مهمترین تصمیماتی بود که در شرایط جنگی اتخاذ شده است به گفته وی در چنین شرایطی هرگونه وقفه در ترخیص کالا میتواند پیامدهای گستردهای برای اقتصاد کشور داشته باشد.
وی توضیح داد که با اجرای این سیاست روند ترخیص کالاها سرعت بیشتری گرفته و صفهای طولانی کامیونها در بعضی مرزها کاهش یافته است به گفته این کارشناس اقتصادی فعالیت شبانهروزی گمرکات باعث شده کالاهای مورد نیاز کشور در کوتاهترین زمان ممکن وارد چرخه توزیع شوند و تجار و بازرگانان هم با اطمینان بیشتری نسبت به واردات کالا اقدام کنند.
همچنین مروت تأکید کرد که در شرایط جنگی نیاز به برخی کالاها بخصوص دارو و تجهیزات پزشکی افزایش مییابد و تاخیر در ورود این کالاها میتواند تبعات جدی برای سلامت جامعه داشته باشد به همین دلیل برای این دسته از کالاها مجوزهای ویژهای در نظر گرفته شده است.
طبق این سیاستها فرآیندهای غیرضروری در مسیر ترخیص دارو تجهیزات پزشکی و مواد اولیه تولید دارو حذف شده و این کالاها در صف ترخیص از اولویت مطلق برخوردار شدهاند ضمنا خودروهای امداد و نجات نیز به صورت ویژه و بدون تاخیر از گمرک ترخیص میشوند تا در اختیار نیروهای امدادی قرار گیرند.
تسهیلات یازدهگانه برای تجارت در شرایط اضطراری
وزارت اقتصاد در اطلاعیه خود که به گمرکات ابلاغ کرده است در کنار افزایش ساعات فعالیت گمرکات مجموعهای از تسهیلات قانونی هم برای تسهیل تجارت خارجی در شرایط جنگی را به اجرا گذاشته است. گمرک ایران در اطلاعیهای اعلام کرده که این تسهیلات در قالب یازده بند برای تمامی گمرکات کشور لازم الاجرا است.
طبق این دستورالعمل واردکنندگانی که تمایل داشته باشند میتوانند بدون دریافت کد ساتا از بانک مرکزی کالاهای خود را ترخیص کنند مشروط بر آنکه تعهد دهند پس از ترخیص کالا هیچ درخواستی برای دریافت ارز از بانک مرکزی نخواهند داشت.
ضمنا اعتبار ثبت سفارشها و مجوزهای ورود که در این بازه زمانی منقضی میشوند به صورت خودکار برای سه ماه تمدید شده است اقدامی که میتواند از بروز وقفه در روند واردات جلوگیری کند.
یکی دیگر از مفاد این دستورالعمل امکان ترخیص کالاهایی است که ثبت سفارش آنها تعلیق یا ابطال شده ولی دارای قبض انبار معتبر هستند این اقدام با هدف جلوگیری از انباشت کالا در گمرکات انجام شده است.
در بخش دیگری از این تسهیلات پیش بینی شده است که در صورت بروز اختلال در سامانههای الکترونیکی اسناد و مجوزهای کاغذی با رعایت ضوابط امنیتی صادر شوند تا روند تجارت خارجی متوقف نشود.
همچنین گمرک مجاز شده برای ترخیص کالا ضمانتنامه بانکی بابت حقوق ورودی و مالیات بر ارزش افزوده با سررسید مشخص دریافت کند اقدامی که میتواند فشار نقدینگی بر واردکنندگان را کاهش دهد.
همچنین در این دستورالعمل تاکید شده است که کالاهای اساسی موجود در گمرکات کشور بدون دریافت کد ساتا از بانک مرکزی به صورت صددرصدی ترخیص شوند و برای بعضی کالاهای اولویت دار نیز امکان ترخیص نود درصدی فراهم شده است.
تسهیل ترانزیت و تغییر مسیرهای خروج کالا
بخش دیگری از اقدامات گمرک ایران به تسهیل فرآیند ترانزیت و مدیریت ترافیک مرزی اختصاص یافته است در اطلاعیه گمرک آمده است که به دلیل تراکم کامیونها در بعضی مرزهای خروجی، امکان تغییر مرز خروج برای شرکتهای حمل و نقل بین المللی فراهم شده است.
طبق این دستورالعمل در صورتی که شرکتهای حمل و نقل درخواست تغییر مرز خروج را ارائه دهند و مرز جدید باز باشد گمرکات میتوانند بعد از انجام هماهنگیهای لازم با همان اسناد کالا را به مرز جدید ارسال کنند.
این اقدام با هدف استفاده حداکثری از ظرفیت گمرکات داخلی و جلوگیری از ایجاد تراکم در برخی مرزها انجام شده است.
در همین حال گمرک ایران اعلام کرده است که در سی روز نخست جنگ از نهم اسفند ۱۴۰۴ تا نهم فروردین ۱۴۰۵ تشریفات گمرکی و خروج هشتاد و هفت هزار و پنجاه و سه دستگاه کامیون و دو هزار و دویست و شصت و یک واگن حامل کالاهای اساسی از گمرکات کشور انجام شده است.
طبق اعلام گمرک این روند با همکاری کارکنان گمرک و سازمانهای همجوار و همچنین مشارکت فعالان اقتصادی انجام شده و محمولههای مختلف کالاهای اساسی به صورت روزانه در حال ترخیص از گمرکات کشور هستند.
مسئولان گمرک تاکید کردهاند که امکان استفاده از تسهیلات ویژه گمرکی در شرایط اضطرار همچنان در تمامی گمرکات کشور فراهم است و فعالان اقتصادی میتوانند با استفاده از این تسهیلات کالاهای خود را در سریعترین زمان ممکن ترخیص کنند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند مجموعه این اقدامات در مجموع با هدف حفظ ثبات اقتصادی و جلوگیری از کمبود کالا در بازار داخلی طراحی شده است سیاستهایی که به گفته آنها در شرایط جنگی میتواند نقش مهمی در حفظ جریان تجارت و تأمین نیازهای اساسی کشور ایفا کند.
منبع: خبرگزاری مهر
