صنعت نشر در انتظار برنامه دولت پس از حذف ارز ترجیحی کاغذ
مدیر انتشارات امیرکبیر با اشاره به مشکلات حوزه نشر، اظهار کرد: مسئله اصلی حوزه کتاب، بیمسئله شدن است.
حذف ارز ترجیحی کاغذ برای بسیاری از فعالان بازار نشر، خبر مسرت بخشی نبود. در صورتیکه صنعت نشر در سالهای اخیر، بخصوص بعد از کرونا، با مشکلات ریز و درشت متعددی دست و پنجه نرم میکرد و یارانهها به عنوان مسکنی موقتی برای این حوزه بود، تصمیم اخیر دولت چالشی جدی برای اکثر بدنه این صنعت به شمار میآید.
از طرف دیگر، سکوت ارشاد در قبال این تصمیم و فقدان ارائه یک برنامه مشخص برای روزهای پس از حذف یارانه، بر نگرانیها دامن زده است.
حذف ارز ترجیحی کاغذ خوب است، اگر…
در همین رابطه، مجدالدین معلمی، مدیر انتشارات امیرکبیر، معتقد است:اگر دولت این اقدام را انجام دهد و هیچ کار دیگری در حوزه نشر رقم نزند، این تصمیم باعث شکست بسیاری از برنامههای ناشران خواهد شد و آنها را از چرخه نشر خارج خواهد کرد. ولی اگر دولت تمرکز خود را از روی کاغذ بردارد و سپس معطوف به سایر مشکلات نشر کند، میتوان گفت که این تصمیم در درازمدت نتایج خوبی خواهد داشت.
این ناشر ضمن بیان اینکه کاغذ جزو مواد اولیه نشر است و همه فعالان این حوزه به نوعی با آن مرتبط هستند، اگر مشکلی در تامین کاغذ وجود داشته باشد، همه متضرر میشوند، افزودد: اما تقلیل مسئله حوزه نشر به کاغذ و تمرکز دولت بر تامین آن و رها کردن دیگر مشکلات موجود در این صنعت، مسائل نشر را حل نمیکند. پیش از این نیز کاغذهای دولتی و یارانهای در اختیار ناشران قرار میگرفت، آیا تاثیری در آمار مطالعه ایرانیان داشت؟
کاغذ مسئله اصلی نیست
معلمی با تاکید بر اینکه دولت باید فراتر از کاغذ برای حل مشکلات نشر ورود کند، ادامه داد: در این حوزه همچنان مشکلات مهمی مانند فقدان قانون حمایت از نویسندگان و ناشران وجود دارد. در خیابان انقلاب بسیاری از کتابها را به صورت قاچاق میفروشند و فضای مجازی مملو از این دست کتابهاست. شکایت و پیگیری ناشر نیز راه به جایی نمیبرد. وقتی هنوز برای ارتباطات بینالمللی تاملی صورت نگرفته و هزاران مشکل دیگر وجود دارد، مطالبه را به سمت کاغذ بردن، مسئله حوزه نشر را حل نمیکند.
به گفته وی؛ تصورم این است که اگر جلوی دزدیهای بیقاعده و کتابسازیهای بیرویه گرفته شود، بخشی از کاغذی که در این راه اسراف میشود و قدرت ناشران درست را برای تهیه کاغذ میگیرد، به بازار بازمیگردد.
این فعال حوزه نشر ضمن بیان اینکه نگاه تک بعدی به مسئله کاغذ، به همه آسیب میرساند، یادآور شد: دولت نمیتواند بدون هیچ برنامهای صرفا یارانه را حذف و خودش را از مسئله کاغذ راحت کند. این نوع نگاه به نشر ضربه میزند. روش درست این است که با حذف این یارانه، آن را به جاهای درست هدایت کند؛ مثلا به سمت تقویت زیرساختهای نشر یا توسعه کتابفروشیها و … .
مدیر انتشارات امیرکبیر تصریح کرد: در حال حاضر برنامهای از سمت متولیان کتاب برای حوزه صنعت نشر پس از حذف ارز ترجیحی نمیبینیم.
وی در پاسخ به این پرسش که در حال حاضر وضعیت تامین کاغذ در بازار به چه صورت است، خاطرنشان شد: کسی نیست که در نشر برای تامین کاغذ مشکل نداشته باشد. کاغذ در بازار تقریبا به سختی یافت میشود. اکثر فروشندگان در قبال تحویل کاغذ پول نقد میخواهند؛ این در حالیست که بازگشت سرمایه ناشران معمولا با چکهای سه، شش و یا هشت ماهه است. برخی از ناشران هم که مجبور به خرید نقدی شدهاند، دچار افت فروش میشوند.
بیمسئله شدن؛ مشکل اصلی صنعت نشر
معلمی در پایان تاکید کرد: مسئله اصلی حوزه کتاب، بیمسئله شدن است. به نظر میرسد متولیان مسائل حوزه نشر را نمیشناسند. حوزه نشر، از تولید تا مخاطب، زنجیرههای مختلفی دارد که این صنعت را شکل داده است. در حالی که عمده تمرکز سیاستگذاران بر مسئله محتوایی و گاه ممیزی و مجوز دادن و همچنین تامین کاغذ است (که الان دیگر دغدغه نیست)، ما در این حوزه در زمینه تبلیغ و ترویج کتاب، شبکههای توزیع، زنجیره فروشگاهی، توسعه مخاطب، جذب مخاطب بینالمللی، عدم توجه به قواعدی که از حقوق نشر صیانت کند و… با مسائل جدی مواجه هستیم. اگر مسائل اصلی حوزه نشر را بشناسیم، هرچه وزن خود را خواهد یافت.
سیاست حذف ارز ترجیحی که با هدف حمایت از خانوادهها و تولیدکنندگان از طرف دولت اتخاذ شده، در حالی میتواند به یاری صنایع مختلف از جمله صنعت نشر آید که با سیاستهای مکمل و اطمینان بخش همراه باشد. در شرایطی که ناشر با چشمی نگران به آینده مینگرد، سکوت ارشاد در قبال پرسشهایی که در ذهن بدنه نشر وجود دارد، عدم اتخاذ سیاست مشخص نظارتی و فقدان بسته حمایتی برای مخاطب میتواند به هیجانیتر شدن قیمتها، کاهش بیسابقه شمارگان و حذف کتاب از سبد خانوار بینجامد.
منبع: خبرگزاری تسنیم
