
صنعت کارتن و بستهبندی یکی از حلقههای کلیدی زنجیره تامین صنایع تولیدی و صادرات محور کشور به شمار میرود. بررسی روند صادرات کارتن، علاوه بر نمایش وضعیت این صنعت، میتواند تصویری روشن از تحولات تجاری، تقاضای منطقهای و اثرگذاری سیاستهای تجاری و لجستیکی ارائه دهد. در این مقاله، گزارش صادرات کارتن در هشت ماهه نخست سال ۱۴۰۴ بصورت جامع و داده محور بررسی شده است. در این گزارش، ابتدا تغییرات صادرات کارتن به تفکیک ماه بررسی شده تا الگوی زمانی و نقاط اوج و افت صادرات مشخص شود. سپس با تمرکز بر ترکیب جغرافیایی صادرات، مقاصد اصلی و سهم هر کشور از کل صادرات کارتن ایران مورد تحلیل قرار گرفته است.
براساس آمار موجود، مجموع صادرات کارتن ایران در بازه فروردین تا آبان ۱۴۰۴ به ۱۱٬۶۰۱ تن رسیده است. این رقم نشان دهنده تداوم حضور صنعت کارتن ایران در بازارهای منطقهای و فرامنطقهای است. توزیع این مقدار در ماههای مختلف سال، از نوساناتی حکایت دارد که بررسی آن میتواند به درک بهتر الگوی صادرات کمک کند.
| جدول صادرات ماهیانه کارتن | |
| ماه | میزان صادرات (تن) |
| فروردین | ۸۴۲ |
| اردیبهشت | ۱٬۹۰۴ |
| خرداد | ۱٬۰۵۶ |
| تیر | ۱٬۶۵۸ |
| مرداد | ۱٬۱۵۹ |
| شهریور | ۲٬۰۳۳ |
| مهر | ۱٬۴۱۴ |
| آبان | ۱٬۵۳۵ |
| جمع کل | ۱۱٬۶۰۱ |
صادرات کارتن در فروردین ۱۴۰۴ با ثبت ۸۴۲ تن آغاز شده است. این سطح از صادرات، در مقایسه با ماههای بعدی، کمترین مقدار ثبت شده در دوره مورد بررسی محسوب میشود. دادهها نشان میدهد که در اردیبهشت، میزان صادرات به ۱٬۹۰۴ تن افزایش یافته است؛ رشدی که بیش از دو برابر صادرات فروردین را نشان میدهد.
این افزایش، از منظر آماری، بیانگر بازگشت تدریجی جریان صادرات پس از ماه نخست سال است. افزایش حجم صادرات در اردیبهشت میتواند نشان دهنده فعالتر شدن مبادلات تجاری و تثبیت برنامههای صادراتی در ابتدای سال باشد.
در خرداد، صادرات کارتن به ۱٬۰۵۶ تن کاهش یافته است. این افت در مقایسه با اردیبهشت قابل توجه است، اما همچنان بالاتر از سطح فروردین باقی مانده است. در تیرماه، روند صادرات مجدداً صعودی شده و رقم ۱٬۶۵۸ تن به ثبت رسیده است.
بررسی این دو ماه نشان میدهد که صادرات کارتن در این بازه، وارد فاز نوسانی شده اما کف صادرات حفظ شده است. این موضوع از ثبات نسبی بازارهای هدف و استمرار تقاضا حکایت دارد.
در مرداد، میزان صادرات با ثبت ۱٬۱۵۹ تن کاهش محدودی را تجربه کرده است. با این حال، شهریور نقطه اوج صادرات کارتن در هشت ماهه سال ۱۴۰۴ محسوب میشود؛ جایی که صادرات به ۲٬۰۳۳ تن رسیده است.
دادهها نشان میدهد که بیشترین حجم صادرات ماهیانه در این دوره، در شهریور ثبت شده است. این رشد، براساس روند عددی، نشان دهنده افزایش سفارشات و تمرکز صادرات در پایان تابستان است.
در مهر ماه، صادرات به ۱٬۴۱۴ تن کاهش یافته و در آبان به ۱٬۵۳۵ تن رسیده است. هرچند این ارقام کمتر از اوج شهریور هستند، اما همچنان بالاتر از میانگین ماههای ابتدایی سال قرار دارند. این الگو نشان میدهد که پس از ثبت اوج صادرات، بازار در سطحی نسبتا پایدار تثبیت شده و افت شدیدی مشاهده نمیشود.

بررسی ترکیب کشورهای وارد کننده کارتن ایرانی، یکی از بخشهای کلیدی این گزارش است. دادهها نشان میدهد که صادرات کارتن ایران عمدتاً بر بازارهای منطقهای متمرکز بوده است.
| جدول توزیع صادرات کارتن به تفکیک کشور | ||
| کشور مقصد | میزان صادرات (تن) | سهم از کل صادرات |
| عراق | ۹٬۹۲۱ | حدود ۸۵٪ |
| افغانستان | ۱٬۰۲۵ | حدود ۹٪ |
| سایر کشورها | ۶۵۳ | حدود ۶٪ |
عراق با واردات ۹٬۹۲۱ تن، بزرگترین مقصد صادرات کارتن ایران در هشت ماهه ۱۴۰۴ بوده است. سهم بالای این کشور از کل صادرات، نشان دهنده تمرکز صادراتی بر بازار عراق است.
افغانستان با ثبت ۱٬۰۲۵ تن واردات کارتن، دومین مقصد صادراتی محسوب میشود. این میزان، هرچند فاصله قابل توجهی با عراق دارد، اما همچنان نقش مهمی در ترکیب صادرات ایفا میکند.
سایر کشورها در مجموع ۶۵۳ تن کارتن از ایران وارد کردهاند. این گروه شامل کشورهایی نظیر عمان، روسیه، فرانسه، قطر، گرجستان، لبنان، لهستان، هلند، مغولستان، تاجیکستان و ترکمنستان است. سهم این کشورها در مجموع کمتر از ۱۰ درصد کل صادرات است، اما حضور آنها نشاندهنده ظرفیت تنوعبخشی به بازارهای صادراتی است.

کارتن به عنوان یکی از اصلیترین اقلام بستهبندی در صنایع مختلف، از ترکیب چند نوع کاغذ تخصصی تولید میشود که هر کدام نقش مشخصی در استحکام، شکلپذیری و عملکرد نهایی کارتن دارند. شناخت این کاغذها، علاوه بر درک بهتر ساختار کارتن، به تحلیل دقیقتر بازار مواد اولیه و زنجیره تامین صنعت بستهبندی کمک میکند.
کاغذ فلوتینگ لایه میانی کارتن را تشکیل میدهد و بصورت موجدار (فلوت) بین لایههای صاف قرار میگیرد. وظیفه اصلی این کاغذ، ایجاد مقاومت فشاری و ضربهگیری در کارتن است. کیفیت کاغذ فلوتینگ تاثیر مستقیمی بر تحمل وزن و دوام کارتن در فرآیند حمل و نقل دارد. این نوع کاغذ معمولا از خمیر بازیافتی تولید میشود و به همین دلیل نقش مهمی در اقتصاد چرخشی صنایع سلولزی ایفا میکند.
کاغذ تست لاینر یکی از لایههای صاف کارتن است که معمولا به عنوان لایه رویی یا زیرین مورد استفاده قرار میگیرد. این کاغذ علاوه بر ایجاد سطح مناسب برای چاپ، در افزایش استحکام کلی کارتن نیز نقش دارد. تست لاینر عمدتا از الیاف بازیافتی تولید میشود و به دلیل قیمت مناسبتر نسبت به کاغذهای کرافت، سهم بالایی در تولید کارتنهای صادراتی و مصرفی دارد.
کاغذ لاینر عمدتا در لایههای داخلی کارتن مورد استفاده قرار میگیرد و نقش مهمی در تامین استحکام ساختاری کارتن ایفا میکند. از نظر ویژگیهای مقاومتی الیاف، این نوع کاغذ عملکردی نزدیک به کاغذ تست لاینر دارد، اما به دلیل هزینه تولید پایینتر، گزینهای اقتصادیتر برای تولیدکنندگان به شمار میرود و کاربرد گستردهتری در کارتنهای مصرفی و صادراتی با حساسیت قیمتی دارد.
در عمل، کارتنها به صورت سه لایه، پنج لایه یا هفت لایه تولید میشوند که ترکیب کاغذ فلوتینگ، تست لاینر و لاینر در آنها بسته به نوع کاربرد متفاوت است. انتخاب نوع و کیفیت این کاغذها، مستقیما بر قیمت تمام شده کارتن، قابلیت صادرات و رقابتپذیری محصول در بازارهای داخلی و خارجی اثرگذار است.
بررسی آمار صادرات کارتن در هشت ماهه سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که این صنعت، علیرغم نوسانات ماهیانه، توانسته سطح صادرات خود را در محدودهای نسبتا پایدار حفظ کند. ثبت اوج صادرات در شهریور و سهم بالای عراق از کل صادرات، دو ویژگی اصلی این دوره محسوب میشوند. دادهها همچنین نشان میدهد که تمرکز صادراتی همچنان بر بازارهای منطقهای است و سهم بازارهای دورتر محدود باقی مانده است.