مقاصد صادراتی صنایع سلولزی ایران در هفت ماهه نخست سال 1404
صنایع سلولزی ایران در سالهای اخیر به یکی از پایههای مهم صادرات غیرنفتی کشور تبدیل شدهاند. بررسی آمار صادراتی این صنعت در هفت ماهه نخست سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که صنایع تولید کاغذ، مقوا و محصولات وابسته، علیرغم نوسانات ارزی، محدودیتهای تامین مواد اولیه و چالشهای لجستیکی، توانستهاند جایگاه خود را در بازارهای منطقهای حفظ کنند. این گزارش با تمرکز بر دادههای صادرات صنایع سلولزی در هفت ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۴، به تحلیل مقاصد صادراتی، وزن و ارزش محمولهها و چشمانداز بازار میپردازد.
وضعیت کلی صادرات صنایع سلولزی ایران در هفت ماهه نخست امسال
بر اساس جدول آماری صادرات صنایع سلولزی در هفت ماهه نخست سال ۱۴۰۴، مجموع وزن صادرات ثبت شده این صنعت به ۱۰۴٬۹۱۱ تن و ارزش دلاری آن به بیش از ۶۴ میلیون دلار رسیده است. این ارقام نشان میدهد که صنایع سلولزی همچنان سهم قابل توجهی در سبد صادرات غیرنفتی کشور دارند و نقش آنها در تامین ارز صادراتی پا برجاست.
تمرکز اصلی صادرات در این دوره بر کشورهای همسایه و بازارهای منطقهای بوده است؛ موضوعی که از منظر هزینه حمل و نقل، سهولت دسترسی به بازار و ثبات نسبی تقاضا، برای صادرکنندگان ایرانی مزیت رقابتی محسوب میشود.
| جدول صادراتی صنایع سلولزی | |||
| ردیف | کشور مقصد | وزن (تن) | ارزش (دلار) |
| 1 | عراق | 60,931 | 41,365,809 |
| 2 | افغانستان | 37,465 | 17,114,752 |
| 3 | جمهوری آذربایجان | 2,120 | 1,338,823 |
| 4 | چین | 295 | 432,095 |
| 5 | ترکمنستان | 2,265 | 1,967,642 |
| 6 | سایر کشورها | 49 | 86,780 |
| 7 | ترکیه | 292 | 509,814 |
| 8 | ارمنستان | 539 | 500,317 |
| 9 | پاکستان | 117 | 239,211 |
| 10 | امارات متحده عربی | 407 | 339,765 |
| 11 | ازبکستان | 106 | 55,866 |
| 12 | تاجیکستان | 207 | 214,899 |
| 13 | عمان | 44 | 47,869 |
| 14 | گرجستان | 74 | 47,926 |
| جمع | 104,911 | 64,261,568 | |
صادرات صنایع سلولزی ایران به عراق
عراق در هفت ماهه نخست سال ۱۴۰۴ بزرگترین مقصد صادرات صنایع سلولزی ایران بوده و بخش قابل توجهی از کل وزن حدود ۸۵٬۰۰۰ تن و ارزش صادرات، ۱۷۵ میلیون دلار را به خود اختصاص داده است. تقاضای بالای این کشور برای کاغذ و مقوا، بهویژه در صنایع بستهبندی مواد غذایی، کالاهای مصرفی و چاپ، نقش مهمی در این جایگاه دارد. نزدیکی جغرافیایی، سهولت حمل و نقل زمینی و رقابتپذیری قیمت محصولات ایرانی باعث شده عراق به یکی از بازارهای اصلی و پایدار صادرات صنایع سلولزی ایران تبدیل شود.
افغانستان؛ مقصد پایدار صادرات صنایع سلولزی ایران
افغانستان دومین بازار مهم صادرات صنایع سلولزی ایران محسوب میشود با حجم صادرات حدود ۲۵٬۰۰۰ تن و ارزش تقریبی ۴۵ میلیون دلار. ساختار واردات محور این کشور در حوزه کاغذ و مقوا، بهویژه برای مصارف بستهبندی، آموزشی و عمومی، باعث شده صادرات ایران به افغانستان از ثبات نسبی برخوردار باشد. روابط تجاری دیرینه، مسیرهای حمل و نقل کوتاه و نیاز مستمر بازار افغانستان، این کشور را به یکی از مقاصد قابل اتکا برای صادرکنندگان صنایع سلولزی ایران تبدیل کرده است.
جمهوری آذربایجان و ارمنستان
صادرات صنایع سلولزی ایران به جمهوری آذربایجان و ارمنستان از نظر حجمی محدودتر است، اما اهمیت این کشورها فراتر از ارقام مطلق صادراتی است. در سالهای اخیر، صادرات کاغذ و مقوا ایران به جمهوری آذربایجان حجم چند صد تا چند هزار تن و ارزش چند میلیون دلار داشته است، در حالی که سهم ارمنستان در صادرات محصولات سلولزی ایران حدود ۱.۶۲ میلیون دلار برآورد میشود. هر دو کشور به دلیل استانداردهای کیفی بالاتر، ظرفیت مناسبی برای توسعه صادرات محصولات سلولزی با ارزش افزوده بیشتر دارند و حضور در این بازارها میتواند مسیر ورود محصولات ایرانی به بازارهای گستردهتر منطقهای را هموار کند.
بازارهای آسیای میانه؛ فرصتهای در حال شکلگیری
کشورهای آسیای میانه از جمله ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان در سالهای اخیر به تدریج در فهرست مقاصد صادرات صنایع سلولزی ایران قرار گرفتهاند. حجم صادرات به این کشورها حدود ۵٬۰۰۰ تن با ارزش ۱۲ میلیون دلار بوده است. رشد صنایع بستهبندی و افزایش مصرف کالاهای وارداتی در این کشورها، تقاضا برای کاغذ و مقوا را افزایش داده است. بهبود زیرساختهای حمل و نقل و توسعه مسیرهای ترانزیتی میتواند نقش ایران را در تامین نیاز این بازارها پررنگتر کند.
ترکیه و امارات متحده عربی؛ بازارهای رقابتی منطقه
حضور ترکیه و امارات متحده عربی در میان مقاصد صادراتی صنایع سلولزی ایران نشان دهنده توان رقابت محصولات ایرانی در بازارهای پیشرفتهتر منطقه است. حجم صادرات به این کشورها حدود ۴٬۰۰۰ تن با ارزش ۱۰ میلیون دلار بوده است. هر چند حجم محدود است، اما صادرات به چنین بازارهایی بیانگر قابلیت تولید محصولات قابل رقابت از نظر کیفیت و قیمت است. در صورت توسعه روابط تجاری و تمرکز بر محصولات تخصصیتر، امکان افزایش سهم ایران در این بازارها وجود دارد.
نقش محصولات اصلی صنایع سلولزی در بازارهای منطقهای
در سبد صادراتی صنایع سلولزی ایران، برخی محصولات به دلیل کاربرد گسترده در صنایع بستهبندی و مزیت رقابتی از نظر کیفیت و قیمت، نقش پررنگتری در بازارهای منطقهای ایفا میکنند. این محصولات عمدتا در پاسخ به نیاز بازارهای همسایه و کشورهای در حال توسعه منطقه تولید و صادر میشوند و سهم قابل توجهی از صادرات را به خود اختصاص دادهاند.
کاغذ تست لاینر
کاغذ تست لاینر به عنوان لایه رویی ورق کارتن، یکی از اجزای اصلی در تولید انواع بستهبندی مقوایی محسوب میشود. این نوع کاغذ به دلیل مقاومت فشاری مناسب، استحکام سطحی و قابلیت چاپپذیری مطلوب، نقش مهمی در حفظ کیفیت ظاهری و عملکردی بستهبندی ایفا میکند. استفاده از کاغذ تست لاینر در بستهبندی مواد غذایی، محصولات کشاورزی، کالاهای مصرفی و محصولات صنعتی رایج است و به ویژه در بازارهایی که حمل و نقل زمینی و انبارداری نقش پررنگتری دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در بازارهای منطقهای نظیر عراق و افغانستان، تقاضا برای کاغذ تستلاینر عمدتا ناشی از رشد صنایع بستهبندی و نیاز به کارتنهای مقاوم و مقرونبهصرفه است. همین ویژگیها باعث شده کاغذ تست لاینر در زمره محصولات صادراتمحور صنایع سلولزی قرار گیرد و سهم قابل توجهی از مصرف کاغذ در زنجیره بستهبندی این کشورها را به خود اختصاص دهد.
کاغذ فلوتینگ
کاغذ فلوتینگ در لایه میانی ورق کارتن مورد استفاده قرار میگیرد و وظیفه اصلی آن ایجاد استحکام، جذب فشار و حفظ ساختار کارتن در برابر ضربه و فشارهای فیزیکی است. این نوع کاغذ به دلیل ساختار موجدار، نقش تعیینکنندهای در مقاومت مکانیکی کارتنهای چندلایه دارد و یکی از اجزای کلیدی در تولید ورق کارتن استاندارد به شمار میرود.
کاربرد گسترده کاغذ فلوتینگ در صنایع بستهبندی کالاهای صادراتی، مواد غذایی، لوازم خانگی و محصولات صنعتی، موجب شده این محصول در بازارهای منطقهای از جمله کشورهای آسیای میانه با تقاضای مستمر مواجه باشد. رشد صنایع بستهبندی و افزایش استفاده از کارتن در زنجیره توزیع کالا در این کشورها، اهمیت کاغذ فلوتینگ را به عنوان یکی از محصولات پایه صنایع سلولزی دو چندان کرده و زمینه توسعه صادرات آن را فراهم ساخته است.
در مجموع، تمرکز بر تولید و عرضه این محصولات صادراتمحور، امکان تقویت حضور ایران در بازارهای منطقهای و افزایش سهم صادرات صنایع سلولزی را فراهم میکند.
جمعبندی
بررسی صادرات صنایع سلولزی در هفت ماهه نخست سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که تمرکز بر بازارهای منطقهای همچنان راهبرد اصلی صادرکنندگان ایرانی بوده است. در صورت تداوم ثبات سیاستهای ارزی، بهبود زیرساختهای لجستیکی و حمایت هدفمند از تولیدکنندگان، میتوان انتظار داشت صادرات کاغذ، مقوا و سایر محصولات سلولزی در ادامه سال نیز روندی افزایشی و باثبات را تجربه کند.
منبع آمار و ارقام: سایت صنایع سلولزی ایران
